ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ವ್ರತ5 min ನಿಮಿಷಗಳ ಓದು · 2026-06
ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಬರುತ್ತದೆ — ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಒಂದು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಬರುತ್ತದೆ — ಪ್ರತಿ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ — ಆದರೆ ಮಾಘ ಮಾಸದ್ದನ್ನು 'ಮಹಾ' ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಪರಂಪರೆ ಈ ರಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ: ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಕಲ್ಯಾಣ, ಶಿವ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ — ಲಿಂಗೋದ್ಭವವಾಗಿ — ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು, ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಹಾಲಾಹಲವನ್ನು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದು; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ನೀಲಕಂಠರಾದರು.
ಯೋಗ ಪರಂಪರೆ ಈ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಊರ್ಧ್ವಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿರುವ ರಾತ್ರಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಟ್ಟು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಆಚರಣೆ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ. ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಲು, ನೀರು, ಜೇನು, ಮೊಸರು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕು ಜಾವಗಳಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
'ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ' ಜಪ ಮತ್ತು ರುದ್ರ ಪಾರಾಯಣ ಈ ರಾತ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಮೂರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಥವಾ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಕರ್ಣ, ಮುರುಡೇಶ್ವರ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ.
ಹೌದು, ಪ್ರತಿ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು; ಆದರೆ ಮಾಘ ಮಾಸದ್ದನ್ನು 'ಮಹಾ' ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಉಪವಾಸ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ, ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಸಮರ್ಪಣೆ, 'ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ' ಜಪ.
ಓದುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ — ಈ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಉಚಿತ, ನಿಖರ ವೈದಿಕ ಜಾತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿ.
ಉಚಿತ ಜಾತಕ ಪಡೆಯಿರಿ →